CƠ SỞ PHÁP LÝ
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
- Các quy định pháp luật có liên quan được viện dẫn trong bài.
Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC (“Thông tư 99”) hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.
Thông tư 99 có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan đến tổ chức công tác kế toán, hệ thống tài khoản, nguyên tắc hạch toán và lập, trình bày Báo cáo tài chính.
Trong bài viết này, ASEANAC tổng hợp một số nội dung đáng lưu ý của Thông tư 99 mà doanh nghiệp cần quan tâm khi triển khai áp dụng.
1. Tăng tính chủ động trong tổ chức công tác kế toán
Thông tư 99 tăng tính chủ động của doanh nghiệp trong việc tổ chức công tác kế toán, bao gồm chứng từ kế toán, sổ kế toán, hệ thống tài khoản và các nội dung phục vụ yêu cầu quản lý.
Khi thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung một số nội dung theo quy định, doanh nghiệp có trách nhiệm ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc các tài liệu tương đương) làm cơ sở thực hiện. Quy chế phải nêu rõ sự cần thiết của việc sửa đổi, bổ sung và trách nhiệm của doanh nghiệp trước pháp luật về các nội dung đã sửa đổi, bổ sung.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng quy chế quản trị nội bộ (hoặc các tài liệu tương đương) và tổ chức kiểm soát nội bộ, phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận, cá nhân có liên quan đến việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp.
2. Hệ thống tài khoản kế toán có nhiều thay đổi
Hệ thống tài khoản kế toán theo Thông tư 99 vừa kế thừa nhiều tài khoản, vừa có những thay đổi như bổ sung, lược bỏ, đổi tên một số tài khoản và không còn quy định tài khoản cấp 2 đối với một số tài khoản như trước đây.
Đáng lưu ý, Thông tư 99 mở rộng quyền chủ động của doanh nghiệp trong việc sửa đổi, bổ sung hệ thống tài khoản và không còn quy định cơ chế phải xin Bộ Tài chính chấp thuận trước đối với các trường hợp sửa đổi, bổ sung như Thông tư 200. Việc sửa đổi, bổ sung phải đáp ứng các nguyên tắc và điều kiện theo quy định.
3. Báo cáo tài chính có nhiều điểm cần lưu ý
Một trong những thay đổi đáng lưu ý của hệ thống Báo cáo tài chính theo Thông tư 99 là “Bảng cân đối kế toán” được đổi tên thành “Báo cáo tình hình tài chính”.
Doanh nghiệp được bổ sung thêm các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính để phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. Trường hợp doanh nghiệp có đặc thù dẫn đến không thể bổ sung thêm hoặc cần sửa đổi các chỉ tiêu của Báo cáo tài chính thì phải báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn lập và trình bày Báo cáo tài chính.
Đối với những chỉ tiêu không có số liệu, doanh nghiệp được miễn trình bày nhưng không được đánh lại “Mã số” chỉ tiêu.
4. Đơn vị tiền tệ, tỷ giá hối đoái và chênh lệch tỷ giá
Đồng Việt Nam (VND) là đơn vị tiền tệ trong kế toán. Trường hợp doanh nghiệp chủ yếu thu, chi bằng ngoại tệ và đáp ứng các điều kiện theo quy định, doanh nghiệp có thể lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán và chịu trách nhiệm về lựa chọn đó.
Đối với các giao dịch bằng ngoại tệ, Thông tư 99 có những thay đổi đáng lưu ý về nguyên tắc xác định và áp dụng tỷ giá. Tùy theo đặc điểm và yêu cầu quản lý, doanh nghiệp được lựa chọn tỷ giá giao dịch thực tế tại ngày giao dịch là tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch hoặc tỷ giá xấp xỉ.
Doanh nghiệp cũng cần rà soát chính sách áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế, tỷ giá ghi sổ, nguyên tắc xử lý chênh lệch tỷ giá và đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, bảo đảm chính sách tỷ giá được áp dụng nhất quán và thuyết minh phù hợp trên Báo cáo tài chính. Đối với việc xác định nghĩa vụ thuế liên quan đến các giao dịch bằng ngoại tệ, doanh nghiệp thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
DOANH NGHIỆP NÊN LÀM GÌ?
Doanh nghiệp nên chủ động rà soát chính sách kế toán, hệ thống tài khoản, chứng từ và sổ kế toán, phương pháp hạch toán, phần mềm kế toán và hệ thống Báo cáo tài chính để xác định những nội dung cần điều chỉnh khi áp dụng Thông tư 99.
