CƠ SỞ PHÁP LÝ
- Thông tư số 58/2026/TT-BTC ngày 25/05/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ.
- Và các quy định pháp luật có liên quan được viện dẫn trong bài.
Ngày 25/05/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC (“Thông tư 58”) hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ ngày hoặc sau ngày 01/07/2026.
Thông tư 58 hướng dẫn về chứng từ kế toán, ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ. Dưới đây là một số nội dung đáng lưu ý khi doanh nghiệp nghiên cứu, lựa chọn và áp dụng chế độ kế toán này.
1. Đối tượng áp dụng và quyền lựa chọn chế độ kế toán
Thông tư 58 áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, trong đó tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Điều 5 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP).
Bên cạnh đó, doanh nghiệp siêu nhỏ được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị, nhưng phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính. Việc thay đổi chế độ kế toán áp dụng chỉ được thực hiện tại ngày bắt đầu kỳ kế toán năm tiếp theo.
Đáng chú ý, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nếu có nhu cầu cũng được lựa chọn áp dụng Thông tư 58 để thực hiện công tác kế toán và phải áp dụng nhất quán trong một năm tài chính.
2. Linh hoạt hơn trong tổ chức công tác kế toán
Thông tư 58 cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ bố trí người làm kế toán là một số người có quan hệ gia đình với người đại diện theo pháp luật, người đứng đầu và các chức danh quản lý được quy định tại Thông tư; người đang làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản trong doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng có thể thuê dịch vụ làm kế toán theo quy định của pháp luật phù hợp với nhu cầu.
Doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Trường hợp bố trí phụ trách kế toán thay cho kế toán trưởng thì phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng tại chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính của đơn vị.
Các quy định này tạo điều kiện để doanh nghiệp siêu nhỏ chủ động, linh hoạt hơn trong tổ chức công tác kế toán phù hợp với quy mô và nguồn lực thực tế.
3. Đơn giản hóa hệ thống kế toán, gắn sổ kế toán với phương pháp nộp thuế
Thông tư 58 không quy định hệ thống tài khoản kế toán riêng cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Thay vào đó, doanh nghiệp căn cứ vào phương pháp nộp thuế GTGT và thuế TNDN để sử dụng các sổ kế toán tương ứng nhằm theo dõi doanh thu, chi phí, tiền, hàng tồn kho, nghĩa vụ thuế và các thông tin cần thiết khác; đồng thời có thể sử dụng thêm các sổ chi tiết phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý.
4. Đơn giản hóa báo cáo tài chính
Hằng năm, doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế phải lập báo cáo tài chính theo Thông tư 58, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Hệ thống báo cáo tài chính năm được tinh gọn, gồm hai báo cáo:
- Báo cáo tình hình tài chính (Mẫu số B01-DNSN);
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu số B02-DNSN).
Các phụ biểu Bảng cân đối tài khoản và Báo cáo tình hình thực hiện nghĩa vụ với NSNN theo chế độ kế toán trước đây không còn được yêu cầu trong hệ thống báo cáo tài chính của Thông tư 58. Đây cũng là nội dung được Bộ Tài chính xác định nhằm đơn giản hóa công tác kế toán và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ, doanh nghiệp không bắt buộc phải lập báo cáo tài chính để nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp pháp luật khác có yêu cầu.
DOANH NGHIỆP NÊN LÀM GÌ?
Doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ nên nghiên cứu Thông tư 58, cân nhắc đặc điểm hoạt động và nhu cầu quản lý để lựa chọn chế độ kế toán phù hợp. Trường hợp lựa chọn áp dụng Thông tư 58, hệ thống sổ kế toán và báo cáo tài chính được thiết kế theo hướng đơn giản có thể góp phần giảm khối lượng công việc kế toán và chi phí tuân thủ.
